سيّد اسماعيل حميرى ابو هاشم ( ابو عامر ) اسماعيل بن محمّد بن يزيد بن ربيعه‌ى حميرى معروف به سيّد در سال 105 هجرى در عمّان متولد شد . پدران وى يمنى بودند كه در شام سكونت داشتند و « سيد » جزو نام او بوده و هاشمى نبوده است . وى مشهورترين شاعر شيعه و مدافع مذهب و زبان گوياى اين طايفه بود . طبعش به قدرى روان و شعرش به حدى فراوان بود كه تاكنون كسى موفق به تدوين ديوان جامع و ضبط همه‌ى اشعار او نشده است . تنها 2300 قصيده از هاشميات او را جمع آورده‌اند . جدّش يزيد بن زياد معروف به « ابن مفرّغ » ( م 69 ه . ) نيز شاعرى بزرگ بود . او از جوانى به تشيّع گرائيد بر خلاف والدينش كه از خوارج و اباضى مذهب بودند و امام على ( ع ) را سبّ مىكردند او طبع خدادادىاش را در سرودن مدايح اهل بيت به كار انداخت . والدينش قصد كشتنش را داشتند كه او به عقبة بن سلم بن مهنّا امير شيعى بصره پناه برد و تا مرگ پدر در خانه‌ى او به سر برد . در زمان سقوط دولت اموى ، مذهب تشيع در بصره و اهواز رونق پيدا كرد و حاكم بصره نيز شيعيان را حمايت مىكرد . سيد اسماعيل ابتدا كيسانى « 1 » بود او روزگار سه امام ( امام باقر ( ع ) ، امام صادق ( ع ) و امام موسى كاظم ( ع ) و ده خليفه ( هشام بن عبد الملك ، وليد بن يزيد ، يزيد بن وليد ، ابراهيم بن وليد و مروان حمار از امويان ، سفّاح ، منصور دوانقى ، مهدى ، هادى و هارون الرّشيد از عباسيان ) را درك كرد . وقتى سفّاح به خلافت رسيد او رسما به دربار عباسيان پيوست و شاعر مدّاح آن خاندان گرديد . ( 132 ق ) ظاهرا بعد از عيادتى كه امام صادق ( ع ) در كوفه از او نمود و بعضى صفات ملكوتى آن حضرت بر وى تجلّى نمود از مذهب كيسانى دست برداشت و به مذهب جعفرى گرائيد و از آن پس تا پايان عمر مؤمن و مدافع آن مذهب باقى ماند . مقامش در تشيّع به جايى رسيد كه امام صادق ( ع ) اشعارش را مىشنيد و سه‌بار بر او رحمت مىفرستاد و او را « سيّد الشعراء » خواند . او از قرآن و حديث و فقه و تاريخ اسلام و سيره رسول اللّه و على ( ع ) و ساير ائمه اطهار ( ع ) به خوبى مطّلع بود و تقريبا همه‌ى احاديثى را كه در مناقب على ( ع ) و نكوهش مخالفان او وارد شده را در اشعار خود گنجانده است . در شعر دلائل خلافت و ولايت على ( ع ) و اثبات عقايد شيعه و ابطال اقاويل مخالفان و مثالب غاصبان حقوق اهل بيت را با زبانى تند و گزنده آميخته و با تولّى و تبرّى صريح بيان كرده است . 23 غديريه دارد كه علامه امينى اشعارى از آنها را در الغدير آورده است و هاشميات سيّد و مراثى او براى شهيدان طف پيوسته منبع الهام شاعران شيعى بوده است . ديوان اشعارش به صورت جامع به چاپ نرسيده است . اگرچه نسخه‌ى خطى آن در يكى از كتابخانه‌هاى يمن و نسخه‌ى ديگرى در « مكتبة طاهريه » دمشق محفوظ است . وفات او به سال 179 هجرى در بغداد در محله‌ى « رميله » در حالىكه 74 سال سن داشت اتفاق افتاد و به امر هارون الرّشيد از جنازه‌ى او تجليل و تشييع به عمل آمد . اكنون قبرش در محله‌ى شيعه‌نشين كرخ بغداد در جنيته ( باغچه ) جنب قطيع الربيع واقع است . « 2 » * * *

--> ( 1 ) - كيسانى : بعد از شهادت امام حسين ( ع ) محمّد بن حنيفه پسر امام على ( ع ) را امام مىدانند . ( 2 ) - الذريعه ؛ ج 1 ، ص 268 . روضات الجنات ؛ ص 29 . الفصول المختاره ؛ ص 93 . الغدير ؛ ج 2 ، ص 213 - 231 و 248 . لسان الميزان ؛ ج 1 ، ص 436 .